ui ἕω" 4» ᾿ ft “4, 
oe! 
σὰ J, ᾿ 

A δ τ τ ὡς 
. 
i= 8) 
. 
A, 
- 

” zy 

τὶ : 
: β 
Ss & 
"ὦ 

δ 

re) 

6 

ε- 


τοῦς, aE tr -ν 


ν' 


ae οὐδ 


Γι": 


+4 5 Ἂ ἐν 
ΓΔ » le 


ΐ ἔν ᾿ Pb a 


4 The University of Chicago 


FOUNDED BY JOHN Ὁ. ROCKEFELLER 


HISTORICAL AND LINGUISTIC STUDIES 


IN LITERATURE RELATED TO THE 
NEW TESTAMENT 


ISSUED UNDER THE DIRECTION OF THE DEPARTMENT OF 
‘BIBLICAL.AND PATRISTIC GREEK 


FIRST SERIES 
TEXTS 


» 
a. 


ay = oe 


VOLUME II: GREEK TEXTS 


PART Π: THE TORONTO GOSPELS > 


por atl 


τ By EDGAR J. GOODSPEED, Px.D. 


ASSOCIATE PROFESSOR OF BIBLICAL AND PATRISTIC GREEK 
THE UNIVERSITY OF CHICAGO 


The University of Chicago Press 
6 Chicago Wlinois 


The Department of Biblical and Patristic Greek issues from 
time to time Historical and Linguistic Studies in Literature 
- Related to the New Testament. These Studies are grouped 
in three series: I, Texts; II, Linguistic and Exegetical 
Studies; ΠῚ, Historical Studies. The volumes in each series 
are issued in parts. : | εν 


THE TORONTO GOSPELS 


THE UNIVERSITY OF CHICAGO PRESS 
CHICAGO, ILLINOIS 


Fgents 


THE BAKER & TAYLOR COMPANY 
NEW YORK 


THE CAMBRIDGE UNIVERSITY PRESS 
LONDON AND EDINBURGH 


Digitized by the Internet Archive 
in 2007 with funding from 
Microsoft Corporation 


http://www.archive.org/details/torontogospelsOOgoodiala 


St: g—Sb: 2 uyof STAHdSOD OLNOYOL AHL $-1: 1 ugof 


LOO EIS 
r: 


ai 


is : Bs ἢν κονῆς eae ὟΝ ’ 

ad fh de Son } ok T vs AS ᾿ ἜΣ. a 

Bot Wg 348 Aa ¥ pels ai : 
ou 1 


i 


Nas γι» 


¥ ἣν 


i Lage haan exp nesyiee να αν νρουνόνι χορ αν ae 8 “ΟἹ 9 5) "τ 


. aw agro AY R977 Can ak gine go a¥gno. redy tl, “Ane ‘ 
% a ae 4 πῳ ps fer) “1.0. πσνῆνοιϑκι. dered 4 
ἣν aie” ve Linewye » ~~ “bd 
Pe ¢ Ἵ ΝΣ alan tore o/h ther, cane © ἦν» “ TeBim tiene do weal ok my 
1." G a" Ψ h indwns ‘9 we. "ἊΝ 
pipredartig Pens 272) νοὶ ἀρ Lae ibe tee ἮΝ Vere τη som yee ᾿ 
i ” ay | 
Wvigro 4 eA Va ord bein Fine to ee Te <lerme! των drag patina δὰ : ἣν ty tio on RN Ae R ΕΝ Ι 
en ee Ce es uit} ἐν ity eed a ἱ ἀν dy πόσοι τὰ ἼΩΝ ΩΝ hiynaine nctitmca ος, Mae ag A whe ψ 
ke * Aruabtad < tary να Jove : τον) St am 4 ne wepety ae, ¥ 59" Kad 5 AAS Sex , Meee ΐ 
ers dary nbs μι“ ety αὐ "τῶν iO er as: _renyarrry ns aa Tee Oe : Sf nee ἈΝ Lavy army | Ko 4 


τς τὶ ye 8S "Δ 

bk sees at red. ae νὰν 2» 4... τφωχας τατον Ἅλον Yi 
may arpa 2h oatng eS oe separ naa 5 de ae θη sDeamea - 
PEN dete. box ; 

9 Mirra tog nh Y mais: Cred out. Ruste dente genre hey ristte Wer pdt bey 


γ κοὐ re wdm. My 
* téerd. στίοο"σνν CREAR S ok darn a Gu. pale 
dor salad, nie id Rah idee? oie ΝΜ 


-τ %IVN Ν ἘΝ 
ΡΝ “οἷς ΜΝ Poolp Ne Stes : 


obs ids to prep? 
Font dacopieg © vaarem we dene ὧν a We 5 d; 


maser ty _wavtel Aes:haree™ AVS rvs "ΡΟ ROS ART. 


“dew ponte done. Ay is ge wh rigs rp ayant ny 
a 


other Lagoa erityn poh δύ σε open φρο wane » σοὶ "0 Σ 


“εν af ιν; mre ae b AOL oo norte regnycordy aml & 


Be el(ansas ie fhenepe Von sane .Moten When 
/ Ἢ ; oo Ge 
PAO Mae Ὁ Si LN Oe TE hated ornntdw ay 9 
eee siete tape ap peo Xeeyreies wh el “A 
wie tod σο Ὁ. ob rasr, Shoe  χῆ 
Tare ad ts a ue diac 
“Canad ol ἐφ ay Feo Ke re mire A “νὰ ey 


Sena tris kaart νυ Fo Ase enn 


mote =" 


| THE TORONTO GOSPELS \ 


BY 


EDGAR J. GOODSPEED, Pu.D. 


ASSOCIATE PROFESSOR OF BIBLICAL AND PATRISTIC GREEK 
THE UNIVERSITY OF CHICAGO 


The University of Chicago Press 
Chicago, Wlinois 


aut 


Published December 1911 


Composed and Printed By 
The University of Chicago Press 
Chicago, Illinois, U. S. A. 


THE TORONTO GOSPELS 


THERE is in the library of the University of Toronto a Greek manu- 
script of the four gospels, written on parchment in a minute cursive 
hand. The manuscript was written probably in the late eleventh or 
early twelfth century, and is of especial interest from the fact that 
it does not appear in any of the published lists of gospel cursives, either 
Gregory’s, von Soden’s, or Scrivener’s, and its existence seems to have 
been quite unknown hitherto to the workers in the textual field. Nine 
gospel cursives are known to exist in America, and of these only two 
are complete in the original hand. A tenth, the Codex Torontonensis, 
as its former owner named it, must now be added to the list, and take 
its place among the known and registered manuscripts of the Greek 
gospels. 

The Codex Torontonensis was exhibited with printed Bibles and 
manuscript facsimiles in an exhibition held at Toronto in connection with 
the Tercentenary of the King James Version, under the auspices of the 
Upper Canada Bible Society, February 13-25, 1911. Through the 
courtesy of my friend Ernest W. Parsons, a printed catalog of this exhibi- 
tion reached me, and an effort was immediately made to gain an oppor- 
tunity to examine the manuscript. At the request of Professor Burton, 
Director of the Libraries of the University, President Falconer and 
Librarian Langton, with great courtesy, promptly forwarded the manu- 
script to Chicago for full examination. Some results of that examina- 
tion are here presented. 

The manuscript formerly belonged to a well-known clergyman and 
writer of Toronto, the late Rev. Canon Henry Scadding, who, at his 
death in 1go1, left his library to the University of Toronto. It appears 
from inquiries very kindly undertaken by Mr. Parsons and Professor 
J. L. Gilmour of Toronto, that Dr. Scadding purchased the manuscript 
from an English dealer more than twenty years ago. The binding had 
probably previously been restored with a new back, uniting the old 
worm-eaten leather-covered boards, and lettered Quatuor Evangelia M.S. 
Graec. Saec. XII, and Dr. Scadding had the name Codex Torontonensis 
stamped upon the outer case with which he protected it. A special 
interest attaches to Dr. Scadding’s codex as the first Greek manuscript 
of the four gospels to appear in Canada. 

35] 5 


6 HISTORICAL AND LINGUISTIC STUDIES 


The codex consists of 226 leaves, in twenty-nine quires. These are 
made in the usual Greek manner, with eight leaves in each quire, except 
the 14th (of six) and 23d (of four), and are numbered in the lower left- 
hand corner of the first recto. The leaves measure cmm. 13 by 15.4. 
The parchment is not very thin, and the book with its thick board covers 
makes a stout little volume 8 cmm. in thickness. There is appended to 
it a group of five quires, four of 7 and one of 6 leaves, or 34 in all, in- 
scribed in a much later hand with the synaxarium and the menology. 
There are three coarse parchment fly leaves, one at the beginning and 
two at the end of the whole, which thus contains 263 parchment leaves. 
The writing is in single columns, in the gospels of 18 lines. The lines 
are carefully ruled, the writing depending from the lines. The margins 
contain the section and canon numbers, and the chapter numbers and 
titles. There are frequent marginal initials in gold over red. A later 
hand has added lection numbers and titles and, at the upper right-hand 
corner of each recto, the name of the evangelist. 

The manuscript is not dated in the first hand, but a comparison 
with facsimiles of dated Greek cursives in the Bibliothéque Nationale 
published by Omont strongly favors a date toward the close of the 
eleventh century, or early in the twelfth. The hand of the Paris Psalter 
dated 1070 (Bibl. Nat. MS grec 164) closely resembles that of the Toronto 
manuscript, which must have been written in the same general period. 

The contents of the manuscript are as follows. In an illuminated 
border, fol. τὰ, τὸ κατὰ ματθαῖον ἅγ(ιον) ἐυαγγέλιον, with pictures (1.2 cm. 
in diameter) of the four evangelists ὁ ἅ(γιος) ματθ(αϊος), 6 ἅ(γιος) μάρκο(ς), 
ὃ G(ywos) λουκᾶς, ὃ ἅ(γιος) iw(dvvys) ὁ θεολό(γος). Below, κατ(ὰ) ματθαῖον 
dy(vov) ἐυαγγέλ(ιον). The Gospel of Matthew follows, in 68 chapters, 359 
sections, foll. ra—64a. A later hand has also marked 121 lessons, with 
ἀρχὴ and τελος in the text, numbers in the margin, and titles at top 
or bottom of the page. 

The 48 chapter titles for Mark, τοῦ κατ(ὰ) pdpxov évayye(Alov) τὰ 
κεφά(λαια), in red, follow, foll. 65a-66a, and then the Gospel of Mark, 
entitled (in an illuminated border) τὸ κατὰ pdpxov ἅγιον καὶ σεπτὸν 
ἐναγγέλιον, and below, τὸ κατ(ὰ) μάρκον ἅγῴ(ιον) ἐυαγγέλ(ιον) (fol. 67a), 
in 48 chapters, 241 sections, foll. 67a-107a. The later hand above 
mentioned has marked and entitled 70 lessons. 

The 83 chapter titles for Luke, tod κατὰ λουκᾶν ἐυαγγελίου τὰ 
κεφάλαια, in red, follow, foll. ro8a—-110a, and then the Gospel of Luke, 
τὸ κατὰ λουκᾶν ἅγιον ἐυαγγέλιον, foll. 111a-177a, in 342 sections and 
83 chapters. The later hand has indicated 116 lessons. 

36 


THE TORONTO GOSPELS 7 


The 18 chapter titles for John, τοῦ κατὰ ἰω(άννην) ἁγίου εὐαγγελί(ίου) τὰ 
κεφάλαια, appear in red on fol. 178a, b. The Gospel of John, τὸ κατὰ 
ἰωάννην ἅγ(ιον) ἐυαγγέλ(ιον), headed by a picture of Christ with a 
nimbus and a book (IC XC), follows, foll. 179a-226b. The late hand 
has marked 73 lessons, some of which have been retouched by one still 
later. This is the end of the more ancient part of the manuscript. 

There follow, in a rude and much later hand, perhaps the same that 
marked the lessons, (1) πίναξ ἀκριβὴ(ς) tovr(ov) τοῦ ἐναγγελίου, foll. 227a- 
247b; (2) μηνολόγιον σὺν θεῷ ἁγίῳ (Sept. 1—Aug. 31), foll. 248a—260a; 
concluding with, foll. 259a—260a, Εὐαγγέλια διάφορα Eis μνήμας ἁγίων. On 
fol. 2600, in a still later hand, is the long dated note which is given below 
(p.8). Other rude Greek scrawls, ancient or recent, occupy the fly leaves. 

In point of text, the Toronto codex is, like most cursives, fundamen- 
tally Syrian. Yet a considerable proportion of excellent early readings 
will be observed among its variants, and in one point its evidence becomes 
very interesting. The pericope (John 7:53—8:11) is omitted from its 
text, but another hand a century or more later (perhaps in the thirteenth ?) 
has most interestingly supplied the text of the passage in the margins. 
In the subsequent trimming of the leaves some few letters of this writing 
were cut away, but the passage is quite complete enough to enable us 
to judge the character of the manuscript from which the missing pericope 

_was supplied. The pericope clearly allies itself textually with the sixth 
(u°) of the seven types distinguished by von Soden (Schriften des N.T., 
pp. 507-8). Not a few cursives omit the pericope; Tischendorf’s appa- 
ratus suggests that, of the cursives known to him, five out of six contained 
the passage as a part of John. 

The unusual title of Mark, τὸ κατὰ μάρκον ἅγιον καὶ σεπτὸν ἐυαγγέλιον, 
is a matter of interest. It does not appear in von Soden’s list οἵ 
gospel titles (Schriften des N.T., p. 295), where seven types of gospel 
title are distinguished. 

At the top of fol. 177a, the last page of Luke, an erasure of 25 letters 
seems to prove that the clause καὶ τὰ ἐπίλοιπα ἔδωκεν αὐτοῖς origi- 
nally stood here (Luke 24:43b) in the manuscript, and in its parent. 
This curious accretion is attested by KII* and a small group of cursives, 
and it must be observed that the text of the manuscript frequently, 
though not constantly, coincides with K, ΠῚ, or ΚΠ, The lost Medi- 
caeus, formerly numbered 42 by Gregory, had this reading, and, with 
AKTI and the Toronto codex, the strange éAovero for κατέβαινεν, John 5:4, 
but other particulars show that the Toronto manuscript cannot be 
identified with it. Nor can the manuscript be identified with the one 

37 


8 HISTORICAL AND LINGUISTIC STUDIES 


sold by Hoskier to Quaritch some twenty years ago (Gregory, 1278), 
nor with any other recorded cursive once known but now lost, although 
Gregory’s old number 103, a manuscript used by Curcellaeus in his 
edition of 1658, shows many readings with the Toronto manuscript. 

The character of the text of the Toronto Gospels makes it desirable 
to follow the description of the manuscript with a full collation of it. 
My especial thanks are due Dean R. Wickes and Ernest W. Parsons, 
New Testament Fellows in the University of Chicago, for help in carry- 
ing through and verifying the collation, in preparing which I have 
myself gone minutely through the whole manuscript twice. Martin 
Sprengling, formerly New Testament Fellow in the University, has 
aided in the reading of the following late and faulty subscription at the 
end of the manuscript, fol. 260 ὃ. 


τέλος ἤληφεν ἐνταῦ(θα) τὸ παρὸν βιβλίον εἰς τὸ ἔτος 
τρέχωντος ἐξάδων χιλιάδας συν τρια- 

κοστο ἅμα τε καὶ τὶ πρώτη ἐν μηνὶ ἐρχομένο (ῦ) φεβ(ρουαρίῳλ ? 
εἰς τὰς ve ἡμέρ(ας) σαββάτῳ τε τῆς ἀποτυρ(ήσεωςῚ) 

διὰ χειρὸς τοῦ ταπεινοῦ θεῖτου καὶ i. 

ἱερέως διογ] évous? | ὅς τε τοὔνομα 

ἐπίκλην τὲ μαρκύνας ἐν πόλ(ει) 


4 


πανιθαυμάστι ἅμα τε καὶ μεγά- 
An λεγώμενοί τε τοῦνομα τῆς 
κονσταντινουπόλ ews | ὑμεῖς δὲ 
ὅσει τείχειται σὺν καὶ ἀναγνόσταις 
μὲ μέμφεσθαι παρακαλῷ μιδὲ 
κατ᾽ γωρήται: μᾶλλον δὲ συγνῶσθαι 
κάμει διὰ τῶν πολλῶν σφαλμάτων διότι 
ἅπειρος ἡμεῖ τῆς τέχνης τῶν 
γραμμάτων. 

This subscription must have been copied from an earlier manuscript- 
It is badly written, in a hand unlike any other in the manuscript, 
and is full of itacisms. The date it seems to give, 6301 (=A.D. 793), 
is much too early for any part of the manuscript, and probably the 
colophon has nothing to do with the text of the gospels, or their 
exemplar. 

Professor Gregory in a recent letter proposes the number 2321 to 
designate the Toronto manuscript in his lists. 

The collation is based on Estienne’s edition of 1550, as reprinted by 

38 


THE TORONTO GOSPELS 9 


Lloyd and Sanday (Oxford, 1889), this being taken as a fixed text, 
widely accessible. It will be understood that ἐγ means “transpose so 
as to read.” All spellings have been taken account of, but not all 
matters of accent, aspiration, or capitalization. In several instances a 
marginal capital has been left to be supplied by the hand which sup- 
plied such letters in red and gold, but has been omitted where it 
belonged, and sometimes even supplied where it did not (Matt. 9:17; 
Mark 6:27; Luke 9:9; 23:15; John 6:3, 63; 10:41, etc.; cf. Luke 
2:13). The chief marginal corrections—Luke 7:6 (εἰσέλθῃς); 19:30 
(ἀνθρώπων); John 5:12 (ἠρώτησαν... . . περιπάτει), the pericope, John 
7:53—8:11, and John 21: 2—are in different hands. In general, where 
the text departs significantly from the Received Text, it is to agree 
with the better manuscripts; that is, the manuscript is decidedly better 
than the generality of cursives. 

In an illuminated border: τὸ κατὰ parOaiov dy(vov) ἐναγγέλιον. 
Below, κατ(ὰ) ματθαῖον ἅγ(ιον) ἐυαγγέλ(ιον). 

Matt. 1:3 γὲ pro δὲ! 4 ναασών pro Ναασσών bis 6 σολομῶνα 
pro Σολομῶντα τι μετοικησίας pro μετοικεσίας 12 μετοικησίαν pro 
μετοικεσίαν 14 ἀχίμ pro’Axelu bis 15 ματθάτ pro Ματθᾶν bis 
16 Μαρίας : corr suppl Μ τῇ μετοικησίας pro μετοικεσίας bis 
20 μαρίαν pro Μαριὰμ. 

2:5 οὕτως pro οὕτω 22 om ἐπὶ ante τῆς ᾿Ιουδαίας. 

3:5 om ἡ ante Ιουδαία 6 add ποταμῷ post Ἰορδάνῃ 8 καρπὸν 
ἄξιον pro καρποὺς ἀξίους τι om καὶ πυρί. 

4:3 αὗτοι pro obto.man prim; οὗτοι corr τ om ὁ ᾿Ιησοῦς 22 
om εὐθέως. 

5:12 οὕτως pro οὕτω 16 οὕτως pro οὕτω | ἴδωσι pro ἴδωσιν | ἐγ 
τὰ καλὰ ἔργα ὑμῶν 19 οὗτος pro οὕτω 23 καὶ ἐκεῖ pro κἀκεῖ 
27 ἐρρήθη pro ἐρρέθη | om τοῖς ἀρχαίοις 31 ἐρρήθη pro ἐρρέθη | om 
δὲ 33 ἐρρήθη pro ἐρρέθη 38 ἐρρήθη pro ἐρρέθη 30 omaov 43 
ἐρρήθη pro ἐρρέθη 44 τοῖς μισοῦσιν pro τοὺς μισοῦντας 45 add 
τοῖς ante οὐρανοῖς 47 φίλους pro ἀδελφοὺς οὕτως pro οὕτω 48 
add καὶ ante ὁ πατὴρ | οὐράνιος pro ἐν τοῖς οὐρανοῖς. 

6:5 οὐ ἂν 140m ὑμῶν 18 om ἐν τῷ φανερῷ 24 μαμωνᾶ pro 
μαμμωνᾷ 25 ἐνδύσεσθε pro ἐνδύσησθε | πλείων pro πλεῖον 26 add 
Tas ante ἀποθήκας. 

7:2 μετρηθήσεται pro ἀντιμετρηθήσεται τὸ add ἢ ante καὶ 12 
οὕτως pro οὕτω | δύτως pro οὗτος 14 τί pro ὅτε 17 οὕτως pro οὕτω 

39 


10 HISTORICAL AND LINGUISTIC STUDIES 


21 add τοῖς ante οὐρανοῖς 22 ἐπροφητεύσαμεν pro προεφητεύσαμεν 
28 ἐτέλεσεν pro συνετέλεσεν. 

8:4 ἀλλ᾽ pro ἀλλὰ ς αὐτῷ pro τῷ ᾿Ιησοῦ 8 λόγῳ pro λόγον 
13 ἑκατοντάρχῃ pro ἑκατοντάρχῳ | tr ἐκείνῃ τῇ ὥρᾳ 15 αὐτῷ pro 
αὐτοῖς 25 om αὐτοῦ. ἐ 

9:4 εἰδὼς pro ἰδὼν ς add σου post ἁμαρτίαι | ἔγειρε ῥγο "Ἐγειραι 
man prim; ἔγειραι corr rubr 13 ἀλλὰ pro ἀλλ᾽ | om εἰς μετάνοιαν 
17 ἀσκοὺς: a- suppl corr | ἀμφότεροι pro ἀμφότερα 18 add εἷς post 
ἄρχων 27 υἱὸς provie 33 0m° Ὅτι 35 om πάσας 36 ἐσκυλμένοι 
pro ἐκλελυμένοι. 

10:2 Ταῦτα corr rubr? 8 om νεκροὺς ἐγείρετε τὸ ῥάβδους pro 
ῥάβδον τ youdppas pro Τομόρρων τὸ λαλήσετε pro λαλήσητε 
(-ε corr?) 25 δεσπότην pro οἰκοδεσπότην | ἐπεκάλεσαν pro 
ἐκάλεσαν | οἰκειακοὺς pro οἰκιακοὺ 28 Φοβεῖσθε pro φοβηθῆτε | 
ἀποκτεννόντων. pro ἀποκτεινόντων 36 οἰκειακοὶὺ pro οἰκιακοὺ 42 
ψυχροῦν pro ψυχροῦ. 

11:8 βασιλειῶν pro βασιλέων 13 ἐπροφήτευσαν pro προεφήτευσαν 
τό παιδίοις pro παιδαρίοις | ἀγορᾷ pro ἀγοραῖς 21 χωραζίν pro 
Xopaliv 23%... . ὑψώθης pro ἡ .- . . . ὑψωθεῖσα. 

12:3 ἐπείνασε pro ἐπείνασεν | om aitis 6 μεῖζον pro μείζων 
8 οὔ καὶ 21 om ἐν 25 ἑαυτὴν pro ἑαυτῆς bis 29 διαρπάσῃ pro 
διαρπάσει 32 ἐὰν pro ἂν" | τῷ νῦν pro τούτῳ τῷ 35 om τῆς καρδίας 
| om τὰ 37 κατακριθήσῃ pro καταδικασθήσῃ 40 Kal add ante ὁ 
vids 42 σολομῶνος pro Σολομῶντος bis. 

13:14 om ἐπ᾿ 19 τὸν pro τὸ ante ἐσπαρμένον 24 σπείραντι pro 
σπείροντι 270m τὰ 28 συλλέξομεν pro συλλέξωμεν 30 om τῷ 
32 add πάντων ante τῶν λαχάνων 33 ἔκρυψεν pro ἐνέκρυψεν 
40 Καίεται pro κατακαίεται. 

14:5 ἐφοβεῖτο pro ἐφοβήθη 14 αὐτοῖς pro αὐτοὺς 19 om καὶ 
ante λαβὼν 34 yevnoapér pro Τεννησαρέτ. 36 ἐσώθησαν pro 
διεσώθησαν. 

15:1 om οἱ 4 om cov ἡ ἐπροφήτευσε pro προεφήτευσε 20 
κονοῦντα pro κοινοῦντα man prim; κοινοῦντα corr 25 προσεκύνησεν 
pro προσεκύνει 36 om ἑπτὰ. 

16:8 εἶπε pro εἶπεν | om αὐτοῖς τι ἄρτων pro ἄρτου | add προσέ- 
χετε δὲ post προσέχειν 12 ἀλλὰ pro ἀλλ᾽ corr τῇ add 6 ante 
Ἰησοῦς 20 om ᾿Ιησοῦς. 

40 


THE TORONTO GOSPELS 11 


17:4 μωσεῖ pro Moon ο ἐκ pro ἀπὸ 12 ἀλλὰ pro ἀλλ᾽! 
οὕτως pro οὕτω 14 αὐτὸν pro αὐτῷ post γονυπετῶν 27 om THY | 
ἀναβαίνοντα pro ἀναβάντα. 

18:4 ταπεινώσει pro ταπεινώσῃ 5 oméev 6 εἰς pro ἐπὶ τ2, 
13 ἐνενηκονταεννέα pro ἐννενηκονταεννέα bis τς ἁμαρτήσει pro 
ἁμαρτήσῃ 19 add ἀμὴν ante λέγω 28 εἴ τι pro ὅ τι 20 om 
πάντα 31 ἑαυτῶν pro αὐτῶν 35 οὕτως pro οὕτω. 

19:3 om αὐτῷ post λέγοντες 8 οὕτως pro οὕτω 9 om εἰ τὰ 
οὕτως pro οὕτω 19 ἑαυτόν pro σεαυτόν 24 εἰσελθεῖν pro διελθεῖν 
26 om ἐστι post δυνατὰ 28 ὑ;] μεῖς man prim; rubr ὑ] Ὑμεῖς 
29 om ἢ ante ἀδελφάς man prim; suppl corr. 

20:3 om τὴν 4 Kal ἐκείνοις pro κἀκείνοις | add μου post ἀμπε- 
λῶνα ς ἐνάτην pro ἐννάτην 21 add σου post εὐωνύμων 22 7) 
pro καὶ 23 0m μου post εὐωνύμων 26 ἔσται pro ἔστω 27 ἔσται 
pro ἔστω 31 ἐπετίμων pro ἐπετίμησεν 34 om αὐτῶν οἱ ὀφθαλμοὶ. 

21:1 βηθσφαγὴν pro Βηθφαγῆ 3 ἀποστέλλει pro ἀποστελεῖ 
14 tr χωλοὶ καὶ τυφλοὺ 15 om οἱ ante γραμματεῖς 16 om ὅτι 
22 ἐὰν pro av 25 om οὖν 27 tr ὑμῖν λέγω 30 ἑτέρῳ pro 
δευτέρῳ. 

22:7 καὶ ἀκούσας pro ἀκούσας δὲ | add ἐκεῖνος post βασιλεὺς 
9 ἐὰν pro ἂν 13 tr χεῖρας καὶ πόδας τό μέλλει pro μέλει 253 om 
οἱ 547 ἔφη pro εἶπεν 46 tr ἀποκριθῆναι αὐτῷ. 

23:3 ἐὰν pro ἂν 6 δὲ ῥγο τε 8 διδάσκαλος pro καθηγητὴς | om 
πάντες. . .. ἐστε g add πάντες δὲ ὑμεῖς ἀδελφοί ἐστε post 
οὐρανοῖς 10 ἐγ ἐστιν ὑμῶν 18 ἂν pro ἐὰν 21 κατοικήσαντι pro 
κατοικοῦντι 25 ἀδικίας pro ἀκρασίας 28 οὕτως pro οὕτω 56 add 
ὅτι ante ἥξει 37 ἀποκτέννουσα pro ἀποκτείνουσα. 

24:2 Om ov ante βλέπετε | ty ταῦτα πάντα | om μὴ ante καταλυ- 
θήσεται 15 ἑστὼς pro ἑστὸὸ 17 καταβάτω pro καταβαινέτω | τὰ 
prot 200m ἐν ante σαββάτῳ 21 οὐδε pro οὐδ᾽ ov 27 om καὶ 
post ἔσται 45 ty ταῦτα πάντα 56 om τῆς ante ὥρας 40 om ὃ 
bis 40 τὲ pro δὲ. 

25:3 αὐτῶν pro ἑαυτῶν post λαμπάδας ο om οὐκ : οὐ μὴ suppl 
corr mg post μήποτε 21 om δὲ 24 διεσκόρπισα pro διεσκόρπισας 
man prim? διεσκόρπισας corr? 26 add εἰ ante ndes 30 ἐκβάλετε 
pro ἐκβάλλετε 32 συναχθήσονται pro συναχθήσεται 44 om αὐτῷ. 

26:4 tr δόλῳ κρατήσωσι | ἀπολέσωσιν pro ἀποκτείνωσιν ο add 

41 


12 HISTORICAL AND LINGUISTIC STUDIES 


τοῖς ante πτωχοῖς 10 λέγει pro εἶπεν 17 ἑτοιμάσομεν pro ἑτοιμά- 
σωμεν 18 ἐστι pro ἐστιν 26 εὐχαριστήσας pro εὐλογήσας 27 om 
TO 29 γενήματος pro γεννήματος 33 0m Kal 35 ἀπαρνήσωμαι pro 
ἀπαρνήσομαι | add δὲ post ὁμοίως 36 add αὐτοῦ post μαθηταῖς 
50 ὃ pro@ 52 ἀποθανοῦνται pro ἀπολοῦνται 54 οὕτως pro οὕτω 
59 tr θανατώσωσιν αὐτὸν 63 ὁρκίζω pro ἐξορκίζω 71 αὐτοῖς pro 
τοῖς 74 καταθεματίζειν pro καταναθεματίζξειν. 

27:15 ἐγ τῷ ὄχλῳ ἕνα δέσμιον 33 γολγοθᾶν proToryo8a 35 om 
ἵνα πληρωθῇ. ... ἔβαλον κλῆρον 41 add καὶ φαρισαίων post 
πρεσβυτέρων 42 add ἐπ᾽ ante αὐτῷ 45 ἐνάτης pro ἐννάτης 46 
ἐνάτην pro ἐννάτην | λιμὰ pro λαμὰ 47 Om ἀκούσαντες 53 ἀνάσ- 
τασιν pro ἔγερσιν 58 omo: suppl corr 63 tr ὁ πλάνος ἐκεῖνος 
65 om δὲ. 

28:2 add Tod μνημείου post θύρας 6 om-yap 9 om καὶ ante 
ἰδοὺ 18 om οὖν. 


In an illuminated border: τὸ κατὰ μάρκον ἅγιον καὶ σεπτὸν 
évay'yéAvov:—Below, τὸ κατ(ὰ) μάρκον ἅγ(ιον) ἐνὰγγέλ (ιονῚ. 

Mark 1:6 add ὁ ante ᾿Ιωάννης 16 add τοῦ σίμωνος post αὐτοῦ 
| ἀμφίβληστρα pro ἀμφίβληστρον 27 ἑαυτοὺς pro αὑτοὺς 37 ἐγ 
σὲ ζητοῦσι 38 Kal ἐκεῖ pro κἀκεῖ 42 tr ἡ λέπρα ἀπ᾽ αὐτοῦ 45 
πάντοθεν pro πανταχόθεν. 

_ 2:1 ἐγ εἰσῆλθε πάλιν 4 κράβαττον pro κράββατον 7 οὕτως pro 
οὕτω 8 add αὐτοὶ ante διαλογίζονται g σου pro σοι | κράβαττον 
pro κράββατον τι κράβαττόν pro κράββατόν 12 κράβαττον pro 
κράββατον 21 οὔ! καὶ" 23 οὔ ἐν 26 om τοῦ ante ἀρχιερέως. 

3:1, 3 ἐξηραμένην pro ἐξηραμμένην 4 ἀπολέσαι pro ἀποκτεῖναι 
8 om ἀπὸ ante Ἱεροσολύμων τι προσέπιπτον pro προσέπιπτεν 
12 tr φανερὸν αὐτὸν 27 οὐδεὶς δύναται pro οὐ δύναται οὐδεὶς | 
διαρπάσῃ pro διαρπάσει. 33 καὶ ῥγο ἢ 35 ἐστίν pro ἐστί. 

4:40m τοῦ οὐρανοῦ ἡ ἐπὶ ῥγο εἰς ο οτ αὐτοῖς 12 παραπτώματα 
pro ἁμαρτήματα 18 om οὗτοί εἰσιν 30 ὁμοιώσομεν pro ὁμοιώσωμεν 
31 κόκκον pro κόκκῳ 33 ἐδύναντο pro ἠδύναντο 37 ἐπέβαλεν pro 
ἐπέβαλλεν 38 μέλλει ῥγο μέλει 39 omTH θαλάσσῃ 40 οὕτως pro 
οὕτω. 

5:3 μνήμασι pro μνημείοις ἐδύνατο pro ἠδύνατο τι τῷ ὄρει pro 
τὰ ὄρη 13 εἰσῆλθεν pro εἰσῆλθον 16 διηγήσαντο δὲ pro καὶ 

42 


THE TORONTO GOSPELS 13 


διηγήσαντο 19 πεποίηκε pro ἐποίησε 23 ζήσηται pro ζήσεται 
26 αὐτῆς pro ἑαυτῆς 37 add τοῦ ante ᾿Ιακώβου 40 πάντας fee 
ἅπαντας. 

6:2 ἵνα. ... γίνωνται pro ὅτι. . .. γίνονται ς ἐδύνατο pro 
ἠδύνατο ο ἐνδύσασθαι pro ἐνδύσησθε τι om τὸν ante ὑποκάτω 
150m ἢ τῇ οἱ 27 ἀπο] τείλας pro ἀποστείλας man prim; cap 
mg suppl corr 28 ἀπεκεφάλισε τὸν ἰωάννην pro ἀπεκεφάλισεν αὐτὸν 
29 οὔ τῷ 33 0m οἱ ὄχλοι 534 Er ὁ ἰησοῦς εἶδε 37 ἀγοράσομεν pro 
ἀγοράσωμεν | tr δηναρίων διακοσίων 44 ογι ὡσεὶ 45 ἀπολύσει pro 
ἀπολύσῃ 52 tr αὐτῶν ἡ καρδία 55 κραβάττοις pro κραββάτοις. 

7:6 ἐπροφήτευσεν pro προεφήτευσεν 18 οὕτως pro οὕτω 24 
ἐλθὼν pro εἰσελθὼν 26 συροφοινίκισσα pro Συροφοίνισσα | ἐκβάλῃ 
pro ἐκβάλλῃ 31 add ὁ ἰησοῦς post ἐξελθὼν 32 μογγιλάλον 
ῥγο μογιλάλον. 

8:3 ἥκουσι pro ἥκασι 6 add καὶ ante εὐχαριστήσας 21 λέγει 
pro ἔλεγεν 26 om τὸν 20 om ὁ ante Πέτρος 31 add τῶν ante 
ἀρχιερέων | add τῶν ante γραμματέων 35 ἑαυτοῦ ψυχὴν pro 
ψυχὴν αὐτοῦ 56 add τὸν ante ἄνθρωπον 38 om ἂν; suppl corr. 

9:4 Haven pro Μωσεῖ 6 λαλήσει pro λαλήσῃ 7 Om λέγουσα 
20 ἰδὸν pro ἰδὼν 2 3 om TO 2 5 add ὁ ante ὄχλος 28 διατί pro Ὅτι 
40 ἐξελθόντες ἐκεῖθεν 35 ἔστω pro ἔσται 38 om ὁ ante ᾿Ιωάννης 
41 om τῷ ante ὀνόματί 42 ἐὰν pro ἂν | μύλος ὀνικὸς pro λίθος 
μυλικὸς 4ς add yap post καλὸν | σε pro σοι. 

10:2 om οἱ 3, 4 μωῦσής pro Μωσῆς | τούτου pro τοῦ αὐτοῦ 
16 εὐλόγει pro ηὐλόγει 17 ἰδοὺ τίς πλούσιος προσδραμὼν pro 
προσδραμὼν els 21 om τοῖς ante πτωχοῖς 24 om τοῖς ante χρήμασιν 
27-0m τᾷ ante θεῷ: 28 om καὶ: 29 add ἕνεκεν ante Tod εὐαγγελίου 
30 πατέρα καὶ μητέρα pro μητέρας 31 omol 33 om Tos? 400m 
pov? 43 οὕτως pro οὕτω | tr ὑμῶν διάκονος 44 ἐὰν pro ἂν 51 
paBBovvi pro ‘PaBBovi | ἀνεβλέψω pro ἀναβλέψω. 

11:1 βηθσφαγὴ pro Βηθφαγὴ 3 ἀποστέλλει αὐτὸν pro αὐτὸν 
ἀποστελεῖ 4. 0m τὸν τι omKal? 20 ἐξηραμένην pro ἐξηραμμένην 
21 ἐξήραται pro ἐξήρανται 22 add ὁ ante ᾿Ιησοῦς 25 πιστεύσει 
pro πιστεύσῃ 24 αἰτῆσθε pro αἰτεῖσθε 29 om ᾿Ιησοῦς man prim; 
suppl corr 32 εἴπομεν pro ἐὰν εἴπωμεν. 

12:5 ἀποκτέννοντες pro ἀποκτείνοντες 14 μέλλει pro μέλει 
22 ἔσχατον pro ἐσχάτη 23 οηι οὖν 2ς οι οἱ 26 τοῦ pro τῆς ante 

48 


14 HISTORICAL AND LINGUISTIC STUDIES 


βάτου 27 om Θεὸς ante ζώντων 28 πάντων pro πασῶν 29 πάντων 
ἐντολὴ pro πασῶν τῶν ἐντολῶν 32 om θεὸς 36 πνεύματι pro τῷ 
πνεύματι τῷ | λέγει pro εἶπεν 38 add φιλούντων ante ἀσπασμοὺς 
41 ἔβαλον pro ἔβαλλον 45 εἶπεν pro λέγει | βαλλόντων pro 
βαλόντων. 

13:8 ἀρχὴ pro ἀρχαὶ τι λαλήσετε pro λαλήσητε 14 OM τὸ 
ῥηθὲν ὑπὸ Δανιὴλ τοῦ προφήτου | ἑστὼς pro éotds 25 ἅπαντα pro 
πάντα 26 tr καὶ δόξης πολλῆς 27 add τῆς ante γῆς | add τοῦ ante 
οὐρανοῦ 28 om ἐστίν 29 οὕτως pro οὕτω 30 ty ταῦτα πάντα 
31 παρελεύσεται pro παρελεύσονται. 

14:2 γένηται ῥγο ἔσται ς ἐδύνατο pro ἠδύνατο 6 ἐν ἐμοί pro εἰς 
ἐμέ 8 ἔσχεν pro εἶχεν ο ἐὰν pro ἂν τὸ om ὁ ante ᾿Ιούδας 12 
ἑτοιμάσομεν pro ἑτοιμάσωμεν 14 ὁ ante διδάσκαλος om man prim; 
suppl corr mg 15 ἀνώγεων pro ἀνώγεον 21 om ὁ ante υἱὸς | ἐγενήθη 
pro ἐγεννήθη 23 om τὸ ante ποτήριον 25 add δὲ post ἀμὴν | γενή- 
ματος pro γεννήματος 27 om ἐν ἐμοὶ ἐν TH νυκτὶ ταύτῃ 30 add σὺ 
ante σήμερον 31 ἀπαρνήσωμαι pro ἀπαρνήσομαι 22 προσεύξομαι 
pro προσεύξωμαι 33 om τὸν ante Ἰάκωβον 41 om τὸ ante λοιπὸν 
43 add ὁ ἰσκαριώτης post ᾿Ιούδας ςτ ᾿Ηκολούθησεν pro ἠκολούθει 
60 om τὸ 61 ἀπεκρίνετο pro ἀπεκρίνατο 62 tr ἐκ δεξιῶν καθήμενον 
71 ὀμνύναι pro ὀμνύειν 72 τὸ ῥῆμα ὃ pro τοῦ ῥήματος οὗ. 

15:14 περισσότερον pro περισσοτέρως | éxpalov pro ἔκραξαν 
19 τιθέντας pro τιθέντες 22 add τὸν ante Γολγοθᾶ 24 διεμερίζοντο 
pro διεμέριξον 31 om δὲ 33 ἐνάτης pro ἐννάτης 34 ἐνάτῃ pro 
ἐννάτῃ | λιμὰ pro λαμμᾶ 35 add ὅτι ante Ἰδοὸὸ 39 οὕτως pro 
οὕτω 43 ἐλθὼν pro ἦλθεν. 

16:1 om ἡ τοῦ 8 om ταχὺ g σαββάτων pro σαββάτου 18 
βλάψῃ pro βλάψει. 


τέλος τοῦ κατὰ μάρκον ἐυαγγελίου 


Ἀ \ a “ » / 
TO κατὰ λουκᾶν ἅγιον ἐυαγγέλιον 


Luke 1:7 om ἡ 8. ἐναντίον pro ἔναντι τὸ tr ἦν τοῦ λαοῦ 120m 
ἐπ᾿ 25 οὕτως pro οὕτω 36 συγγενίς pro συγγενής γήρει pro γήρᾳ 
44 tr ἐσκίρτησε τὸ βρέφος ἐν ἀγαλλιάσει 67 ἐπροφήτευσε pro 
προεφήτευσε 73 ὅρκῳ pro ὅρκον. 

2:11 om Κύριος 12 om TH 13 ἄγ Λῳ pro ἀγγέλῳ man 
prim: ἀγγέλῳ compl rubr 20 ὑπέστρεψαν pro ἐπέστρεψαν 21 αὐτὸν 

44 


THE TORONTO GOSPELS 15 


pro τὸ παιδίον 25 tr ἦν ἅγιον 37 αὐτὴ ῥγο αὕτη 39 ἑαυτῶν pro 
αὐτῶν 40 αὐτῶι pro αὐτό. 

3:2 ἐπὶ ἀρχιερέως pro ἐπ᾽ ἀρχιερέων | om τοῦ ante Ζαχαρίου 
4 ρήμῳ ex err pro ἐρήμῳ : cap mg om 18 om οὖν το om Φιλίππου 
22 εὐδόκησα pro ηὐδόκησα 23 ἠλεί pro‘HrAl 26 σεμεεί pro Σεμεῖ 
27 ἰωαννάν pro ‘lwavva 28 κοσάμ pro Κωσὰμ 30 ἰωαννάν pro 
Ιωνὰν 32 vaacwv pro Ναασσὼν 33 add τοῦ ἰώραμ post "Apap 
34 θάρρα pro Θάρα 35 σερούχ pro Lapovy. 

4:40m6 ἡ πᾶσα pro πάντα 8 tr εἶπεν αὐτῷ | om yap ο om ὁ 
140m 18 εἵνεκεν pro ἕνεκεν εὐαγγελίσασθαι pro εὐαγγελίζεσθαι 
23 om τῇ ante Καπερναοὺμ 26 σαρεφθὰ pro Σάρεπτα 28 ἀκούσαν- 
Tes pro ἀκούοντες 29 om τῆς ante ὀφρύος 35 om τὸ ante μέσον 
38 οὔ ἡ 42 ἐπεζήτουν pro ἐζήτουν. 

5:1 γενησαρέτ pro Vevvncapér 2 ἀπέπλυνον pro ἀπέπλυναν 
ς χαλάσομεν ῥγο χαλάσω 6 ir πλῆθος ἰχθύων 8 γόνασιν ἰησοῦ pro 
γόνασι τοῦ ᾿Ιησοῦ 19 om διὰ ante ποίας 26 ἔλαβε πάντας pro 
ἔλαβεν ἅπαντας 29 om ὁ ante Aevis 36 om ἐπίβλημαΞ 530 ἐγ 
νέον θέλει. 

6:3 ἐγ ὁ ἰησοῦς εἶπε πρὸς αὐτούς 7 om αὐτὸν ο ἀποκτεῖναι pro 
ἀπολέσαι 10 εἶπεν αὐτῷ pro εἶπε τῷ ἀνθρώπῳ | ἐποίησε pro 
ἐποίησεν οὕτω 18 ἀπὸ pro ὑπὸ 25 χάρητε pro χαίρετε 26 om 
ὑμῖν ante ὅταν | εἴπωσιν οἱ ἄνθρωποι : om πάντες 27 ἀλλὰ pro 
arn 28 om καὶ 21 om Kal ante καθὼς 34 om οἱ 35 om τοῦ 
37 add καὶ post κριθῆτε 44 om ἰδίου. 

7:2 ἔμελλε pro ἤμελλε 6 tr μου ὑπὸ τὴν στέγην | om εἰσέλθῃς 
man prim; suppl corr mg 17 ἀλλ᾽ ῥγο ἀλλὰ τι οὗ 12 αὐτὴ 
pro αὕτη | om ἣν 13 αὐτὴν pro αὐτῇ" 16 πάντας pro ἅπαντας 
24 τοῖς ὄχλοις pro πρὸς τοὺς ὄχλους 27 add γὰρ post οὗτος 31 Om 
εἶπε δὲ ὁ κύριος 5.4 tr φίλος τελωνῶν 530 ἐστιν pro ἐστι man prim? 
ἐστι corr 46 tr τοὺς πόδας μου. 

8:3 σωσάννα pro Σουσάννα | αὐτοῖς pro αὐτῷ ς ἑαυτοῦ pro 
αὐτοῦ | ἔπεσεν ἐπὶ pro ἔπεσε παρὰ 8 εἰς ργο ἐπὶ 18 ἐὰν pro ἄν bis 
21 om αὐτόν 24 ἐπαύσατο pro ἐπαύσαντο 26 ἀντίπερα pro 
ἀντιπέραν 27 τῆς γῆς pro τὴν γῆν 29 παρήγγειλε pro παρήγγελλε 
33 εἰσῆλθον pro εἰσῆλθεν 34 om ἀπελθόντες 42 αὐτὴ pro αὕτη 
43 ἰατροῖς pro εἰς ἰατροὺς το πίστευε corr? 51 ἐλθὼν pro εἰσελθὼν | 
ἐγ ἰωάννην καὶ ἰάκωβον. 

45 


16 HISTORICAL AND LINGUISTIC STUDIES 


Q:1 om μαθητὰς αὐτοῦ 5 om ἀπὸ ante τῶν ποδῶν 6 om Tas 
ἡ γενόμενα pro γινόμενα 8 7|’HAlas ρ}γο ᾿Ηλίας ex err gomé το γ 
ἔρημον τόπον | βηθσαϊδάν pro Βηθσαϊδά 13 tr ἰχθύες δύο | ἀγοράσο- 
μεν pro ἀγοράσωμεν 15 οὕτως pro οὕτω 20 οι ὁ 24 ἐὰν pro ἂν 
ante θέλῃ 27 ἑστώτων pro ἑστηκότων | γεύσωνται pro γεύσονται 
28 om τὸν 45 εἶπε πέτρος pro εἶπεν ὁ ἸΠέτρος | tr μίαν μωσεῖ 36 
ἑωράκεισαν pro ἑωράκασιν 40 ἐκβάλωσιν pro ἐκβάλλωσιν 4τ tr 
τὸν υἱόν cov ὧδε 47 εἰδὼς pro ἰδὼν 49 om τὰ το ὑμῶν pro ἡμῶν 
δὶς 55 add ὁ ἰησοῦς ante ἐπετίμησεν 57 ἐὰν pro ἂν 62 Ir ὁ ἰησοῦς 
πρὸς αὐτόν. 

10:1 add δύο post δύο 2 ἐκβάλῃ pro ἐκβάλλῃ 4. βαλλάντιον 
pro βαλάντιον 6 om μὲν 8 om & τι add εἰς τοὺς πόδας ἡμῶν 
post ὑμῶν 12 om δὲ 13 βηθσαϊδάν pro Βηθσαϊδά 15 om τοῦ 
20 om μᾶλλον 22 tr μοι παρεδόθη 32 ἀντιπαρῆλθε pro ἀντιπαρῆλ- 
θεν 36 tr πλησίον δοκεῖ cor 39 τῶν λόγων pro τὸν λόγον 40 
μέλλει pro μέλει. 

11:2 om ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς 8 ὅσον pro ὅσων το ἀνοιχθήσεται 
pro ἀνοιγήσεται τι ἢ ῥγο εἰ καὶ 13 ἐγ δόματα ἀγαθὰ 26 ἐλθόντα 
pro εἰσελθόντα 28 om αὐτόν 52 νινευῖται pro Nwevi 55 κρυπτὴν 
pro κρυπτὸν 34 add ἔσται post σκοτεινὸν 38 πρότερον pro πρῶτον 
42 add δὲ post ταῦτα 44 om οἱ ante περιπατοῦντες 50 om ἀπὸ 
καταβολῆς κόσμου 51 add τοῦ δικαίου post "ABeX 54 om καὶ ante 
ζητοῦντες. 

12:4 ἀποκτεννόντων pro ἀποκτεινόντων 7 add ὑμεῖς post diadé- 
pete 9 ἔμπροσθεν pro ἐνώπιον: τι μεριμνήσητε pro μεριμνᾶτε | 
ἀπολογήσεσθε pro ἀπολογήσησθε 15 αὐτῷ pro αὐτοῦ post ἕξωὴ 
20 ἄφρον pro ἄφρων 21 add ταῦτα λέγων ἐφώνει: ὁ ἔχων ὦτα 
ἀκούειν ἀκουέτω post πλουτῶν 22 ἐνδύσεσθε pro ἐνδύσησθε 23 
πλείων pro πλεῖόν 24 ταμιεῖον ὃ pro ταμεῖον 27 τοὺς ὃ pro τὰ man 
prim; τὰ corr 28 tr σήμερον ἐν τῷ ἀγρῷ 29 καὶ pro ἢ 33 βαλλάν- 
tia pro βαλάντια 38 οὕτως pro οὕτω 44 αὐτῷ pro αὐτοῦ ἧς tr 
μου ὁ κύριος | ἐλθεῖν pro ἔρχεσθαι 47 αὐτοῦ pro ἑαυτοῦ 48 
ἀπαιτήσουσιν pro αἰτήσουσιν 40 ἐπὶ ῥγο εἰς το ὅτου ῥγο οὗ 53 ἐπὶ 
pro ἐφ’ 54 οὕτως pro οὕτω 56 tr τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς 58 
βάλῃ pro βάλλῃ. 

13:3, 5 μετανοήσητε pro μετανοῆτε 4 add τοὺς ante ἀνθρώπους 
6 ir ζητῶν καρπὸν 8 κόπρια pro κοπρίαν τι tr ἔχουσα πνεῦμα 

46 


THE TORONTO GOSPELS 17 


15 ὑποκριταί pro ὑποκριτά 200m καὶ ante πάλιν 21 ἔκρυψεν pro 
ἐνέκρυψεν 29 om ἀπὸ ante βορρᾶ 31 add αὐτῷ post προσῆλθον 
34 ἀποκτέννουσα pro ἀποκτείνουσα | τὰ ἑαυτῆς νοσσία pro τὴν 
ἑαυτῆς νοσσιάν 35 om ἔρημος | om ἀμὴν : tr λέγω δὲ. 

14:2 0m ἦν 10 ἀνάπεσε pro ἀνάπεσον 13 om ἀναπήρους 15 
ἄριστον pro ἄρτον 26 ᾿Αὐυτοῦ pro ἑαυτοῦ 27 tr εἶναι μου 30 0m 
ὅτι 32 tr πόρρω αὐτοῦ 5: ὑπάρχουσιν αὐτῷ pro ἑαυτοῦ ὑπάρχουσιν. 

15:4, 7 ἐνενηκονταεννέα pro ἐννενηκονταεννέα 4 add οὗ post ἕως 
7 Οὕτως pro οὕτω | om τῷ ante οὐρανῷ ο συγκαλεῖ pro συγκαλεῖται 
10 οὕτως pro OUTW 20 αὐτοῦ pro ἑαυτοῦ 24, 32 ἀπολωλῶς pro 
ἀπολωλὼς corr 26 om αὐτοῦ. 

16:5 αὐτοῦ pro ἑαυτοῦ τς om ἐστιν 22 om τοῦ ante ᾿Αβραάμ 
25 ὧδε pro ὅδε 29 add δὲ post λέγει. 

17:1 add αὐτοῦ post μαθητὰὲξ 4 om ἐπί σε 6 φυτεύθητε pro 
φυτεύθητι 7 ἀνάπεσε pro ἀνάπεσαι ο om αὐτῷ 10 οὕτως pro 
οὕτω | tr ἀχρεῖοι δοῦλοι 25 ογῃ 24 οτ καὶ 26 0m τοῦ ante Νῶε 
30 τὰ αὐτὰ pro ταῦτα 340m ὁ ante εἷς παραληφθήσεται: 

18:1 add αὐτοὺς post προσεύχεσθαι 7 ποιήσῃ ῥγο ποιήσει 9. OM 
καὶ ante πρὸς | ἑαυτοὺς pro ἑαυτοῖς τι tr ὁ τελώνης οὗτος 13 
ἔτυπτε pro ἔτυπτεν : om εἰς ante τὸ στῆθος 14 add γὰρ post ἢ τς 
om αὐτῷ 28 om ὁ. 

19:3 ἐδύνατο pro ἠδύνατο 4 om δι’ | ἔμελλε pro ἤμελλε 7 
πάντες pro ἅπαντες 8 ἰησοῦν pro Κύριον 13 πραγματεύσασθαι 
pro πραγματεύσασθε 19 πέντε corr? 23 0m τὴν ante τράπεξαν 
29 βηθσφαγὴ pro Βηθφαγὴ 30 0m ἀνθρώπων : suppl mg 31 om 
οὕτως 37 om ἤδη | ἤρξατο pro ἤρξαντο 4oométt 46 tr ἐποιή- 
cate αὐτὸν 48 om τὸ ante τί [ ποιήσουσιν pro ποιήσωσιν. 

20:1 ἱερεῖς pro ἀρχιερεῖς 9 om τις 14 OM δεῦτε IQ om τὸν 
λαόν 24 δείξατέ pro ἐπιδείξατέ | add οἱ δὲ ἔδειξαν" καὶ εἶπε" post 
δηνάριον 28 μωῦσὴς pro Μωσῆς 32 om πάντων 34, 35 ἐκγαμέ. 
ἕονται pro ἐκγαμίσκονται 37 μωῦσὴς pro Μωσῆς 41 add τινὲς 
post λέγουσι .46 πρωτοκαθεδρίαν pro πρωτοκαθεδρίας 47 μακρὰ 
pro μακρᾷ. 

21:2 ἐγ τινα καὶ τι φοβητρά man prim: corr φοβηρά τ2 
πάντων pro ἁπάντων 16 ἐγ συγγενῶν καὶ φίλων καὶ ἀδελφῶν 22 
πλησθῆναι pro πληρωθῆναι 30 om ἤδη ante ἐγγὺς 31 οὕτως pro 

47 


18 HISTORICAL AND LINGUISTIC STUDIES 


οὕτω 34 βαρηθῶσιν pro βαρυνθῶσιν | αἰφνιδίως pro αἰφνίδιος 
35 ἐγ τῆς γῆς πάσης 56 om ταῦτα. 

22:3 0m ὁ ante Σατανᾶς 4 οι! τοῖς ante στρατηγοῖς ς ἀργύρια 
pro ἀργύριον ο ἑτοιμάσομεν pro ἑτοιμάσωμεν 12 ἀνάγαιον pro 
ἀνώγεον 18 γενήματος pro γεννήματος 30 καθίσεσθε pro καθίσησθε 
32 ἐκλίπῃ pro ἐκλείπῃ 544 φωνήσῃ ῥγο φωνήσει 35 βαλλαντίου pro 
βαλαντίου | οὐθενός pro οὐδενός 56 βαλλάντιον pro βαλάντιον 
45 om αὐτοῦ 47 om δὲ ante αὐτοῦ | αὐτούς pro αὐτῶν 53 ἀλλὰ pro 
GN 54 om αὐτὸν post εἰσήγαγον 57 om αὐτὸν ante λέγων ὅο om 
ὁ ante ἀλέκτωρ 61 add σήμερον post φωνῆσαι 62 om ὁ Πέτρος 
66 om τε | αὐτῶν pro ἑαυτῶν. ! 

23:1 ἤγαγον pro ἤγαγεν 2 add ἡμῶν post ἔθνος 8 add χρόνου 
post ἱκανοῦ 15 ἀνέπεμψε pro ἀνέπεμψα αὐτὸν πρὸς ἡμᾶς pro 
ὑμᾶς πρὸς αὐτὸν 180m τὸν το ὃς pro ὅστις 25 αἱ | Τὸν pro αἰτούμε- 
νοι αὐτὸν man prim; corrrubr 26 0m τοῦ ante ἐρχομένου 35 σέσωκε, 
pro ἔσωσε 44 ἐνάτης ῥγο ἐννάτης 46 παρατίθεμαι pro παραθήσομαι 
51 αὐτὸς προσεδέχετο pro προσεδέχετο Kal αὐτὸς 54 om καὶ ante 
σάββατον ςς om καὶ ante γυναῖκες. 

24:4 tr ἄνδρες δύο 5 τὰ πρόσωπα pro τὸ πρόσωπον 10 σαν pro 
ἦσαν man prim : ἦσαν (077 18 om ἐν ante Ἱερουσαλὴμ το ὡς pro ὃς 
24 οὕτως pro οὕτω 33 τοῖς pro τοὺς ante σὺν 40 ἐδειξεν pro 
ἐπέδειξεν 42 μελισσείου pro μελισσίον 43 ἔφαγε pro ἔφαγεν : 
postea ca 25 litt ras (Ὁ forsitan καὶ τὰ ἐπίλοιπα ἔδωκεν αὐτοῖς 
ut in “K ΠῚ 13. 42. 88. 130. 161.* 207 mg. 278 mg. 300. 346 al” 
Tisch) 46 οὕτως pro οὕτω 40 tr ἐγὼ Ἰδοὺ | ἐνδύσεσθε pro ἐνδύ- 
σησθε man prim : ἐνδύσησθε corr. 


τὸ κατὰ ἰωάννην ἅγ(ιον) ἐυαγγέλ (cov) 

John 1:28 βηθανίᾳ pro BnOaBap& 29 om ὁ ᾿Ιωάννης 40 om 
δὲ 42 Πρῶτον pro πρῶτος | μεσίαν pro Μεσσίαν | om ὁ ante 
Χριστός 44 om ὁ Ἰησοῦς post ἠθέλησεν | add ὁ ἰησοῦς post αὐτῷ 
46 povons pro Μωσῆς | om τοῦ ante ᾿Ιωσὴφ 40 om ὁ ante ᾿Ιησοῦς 
52 om καὶ λέγει αὐτῷ. 

2:4 add καὶ ante λέγει 16 add καὶ ante μὴ τῇ καταφάγεταί 
pro κατέφαγέ 19 om ὁ ante Ἰησοῦς 22 ἔλεγε pro ἔλεγεν : om 
αὐτοῖς 23 add τοῖς ante ἱἱἹεροσολύμοις. 

3:2 αὐτὸν pro τὸν Ἰησοῦν 3 om ὁ ante Ἰησοῦς | add ὅτι ante ἐὰν 

48 


THE TORONTO GOSPELS 19 


4.0m ὁ ante Νικόδημος 5 0m ὁ ante ᾿Ιησοῦς τὸ om ὁ ante Ἰησοῦς 
16 οὕτως pro οὕτω 20 tr αὐτοῦ τὰ ἔργα 23 σαλήμ pro Σαλεὶμ 
25 Ἰουδαίου pro ᾿Ιουδαίων 28 om mor 46 add τὴν ante ζωὴν. 

4:3 ἀπῆλθεν pro ἀπῆλθε : om πάλιν τ om ὁ ante ᾿Ιησοῦς 
20 tr τοῦ ὄρει τούτῳ 25 μεσίας pro Μεσσίας 30 om οὖν 31 add 
αὐτοῦ post μαθηταὶ 33 om οὖν 34 ποιήσω pro ποιῶ 37 om ὁ ante 
ἀληθινὸ 42 ἐγνώκαμεν pro οἴδαμεν 44 0m ὁ ante ᾿Ιησοῦς 46 tr 
πάλιν ὁ ἰησοῦς 47 ἔμελλε pro ἤμελλε 51 υἱός pro παῖς. 

5:1 add ἡ ante ἑορτὴ | om ὁ ante ᾿Ιησοῦς 4 add κυρίου post 
yap | ἐλούετο pro κατέβαινεν | ἐταράσσετο pro érdpacce | δ᾽ ἂν pro 
δήποτε ς τριάκοντα καὶ ὀκτὼ pro τριακονταοκτὼ 7 βάλῃ pro 
βάλλῃ 8 κράβαττον pro κράββατόν 9, 10 κράβαττον pro κράββα- 
Tov 10 ἐστι pro ἐστιν | add καὶ ante οὐκ τι κράβαττόν pro 
κράββατόν 12 omvs tot (ἠρώτησαν... . περιπάτει) man prim; 
suppl man al mg 21 οὕτως pro οὕτω 25 ἀνθρώπου pro θεοῦ 300m 
πατρός 35 ἀγαλλιαθῆναι pro ἀγαλλιασθῆναι 39 om αἰώνιον 41 
ἀνθρώπου pro ἀνθρώπων 46 μωσεῖ pro Moon. 

6:3 κάθητο pro ἐκάθητο man prim : ἐκάθητο corr τὸ add 
ἄνθρωποι ante ἄνδρες 17 add εἰς τὸ πλοῖον ante ὁ Ἰησοῦς 24 om 
καὶ ante αὐτοὶ | αὐτόν pro τὸν Ἰησοῦν 28 ποιῶμεν pro ποιοῦμεν 
29 om 6 ante ᾿Ιησοῦς 39 ἀλλ᾽ pro ἀλλὰ 40 γάρ pro δέ] add ἐν 
ante τῇ 44 add ἐν ante TH 45 om τοῦ ante θεοῦ | ἀκούων pro 
ἀκούσας 51 σωτηρίας pro ζωῆς 52 tr τὴν σάρκα δοῦναι 54 add ἐν 
ante τῇ 55 ἀληθής pro ἀληθῶς bis 58 ζήσει pro ζήσεται 60 tro 
λόγος οὗτος 65 στὶ pro ἐστι man prim; ἐστὶ corr 71 ἔμελλεν pro 
ἤμελλεν. 

. 7:8 om ταύτην. 9g om δὲ | αὐτὸς pro αὐτοῖς το tr εἰς τὴν ἑορτὴν, 
τότε καὶ αὐτὸς ἀνέβη 12 om δὲ 16 add οὖν post ἀπεκρίθη 20 
ἀπεκρίθησαν οἱ ἰουδαῖοι καὶ εἶπον αὐτῷ ῥγο᾿Απεκρίθη ὁ ὀχλος καὶ 
εἶπε 21 om © ante ᾿Ιησοῦς 26 om ἀληθῶς: 27 ἐστί pro ἐστίν: 
20 om δὲ 32 tr οἱ ἀρχιερεῖς καὶ of φαρισαῖοι 33 ογι αὐτοῖς 39 om 
Sante Ἰησοῦς 40 τῶν λόγων pro τὸν λόγον : add αὐτοῦ 41 om δὲ 
52 ἐγείρεται pro ἐγήγερται 53 --- 8:11 om man prim : suppl man 
al mg. 

[peric tot suppl mg (saec XIII?): lin prim absciss; incip 
βαθέος ἦλθεν ὁ ἰησοῦς eis τὸ ἱερόν, καὶ πᾶς [lin dimid amiss in mg 
sup | [δασκεν αὐτούς" --- explic καὶ μηκέτι ἁμάρτανε. 

49 


20 HISTORICAL AND LINGUISTIC STUDIES 


7:53 καὶ ἐπορεύθη. . . . 8:2 ὄρθρου absciss cum mg sup. 

8:2 βαθέος add post ὄρθρου | ἦλθεν ὁ ἰησοῦς pro δὲ πάλιν πα- 
ρεγένετο | post καὶ πᾶς litt 30 amiss, absciss in mg sup usque ad 
δασκεν αὐτούς 3 ἐπὶ pro ἐν add τῷ ante péow 4 εἶπον pro 
λέγουσιν | ταύτην εὕρομεν ἐπ᾽ αὐτοφώρῳ μοιχευομένην pro αὕτη .... 
μοιχευομένη ς ἡμῶν add post νόμῳ | μωῦσῆς pro Μωσῆς | om 
ἡμῖν | λιθάζειν pro λιθοβολεῖσθαι 6 κατηγορίαν κατ᾽ pro κατηγο- 
ρεῖν | τὸ pro τῷ | add μὴ προσποιούμενος post γῆν 7 ἀναβλέψας 
pro ἀνακύψας | εἶπεν αὐτοῖς pro εἶπε πρὸς αὐτοὺς | om τὸν | βαλέτω 
ἐπ᾽ αὐτήν pro ἐπ᾽ αὐτῇ βαλέτω 9 omkal ὑπὸ. ... ἐλεγχόμενοι | 
om ἕως τῶν ἐσχάτων οὖσα pro ἑστῶσα το εἶδεν αὐτὴν καὶ pro καὶ 
μηδένα .. .. γυναικὸς | omadry | γύναι proj γυνὴ | ογῃ ποῦ .... 
σου; τι εἶπεν pro εἶπε | add ἀπὸ τοῦ νῦν post πορεύου]. 

8:12 ἐγ αὐτοῖς ὁ ἰησοῦς | περιπατήσῃ pro περιπατήσει 14 OM 
δὲ | ἢ pro Kal? 19 om ὁ5 26 λαλῶ pro λέγω 38 ἃ ἠκούσατε pros 
ἑωράκατε | Tod πατρὸς pro τῷ πατρὶ 390mav 42 0m οὖἦν 44 add 
Tov ante πατρὸς 52 γεύσηται pro γεύσεται 53 om σὺ 54 ἡμῶν 
pro ὑμῶν. 

9:3 οὐ 6 9 om ὅτιτ | add δὲ post ἐκεῖνος το ἐπέθηκε pro ἐπέθη- 
κεν | ἐγ μου ἐπὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς 21 ἑαυτοῦ pro αὑτοῦ 25 om οὖν 
27 ἐπιστεύσατε pro ἠκούσατε 28 ογῃ οὖἦν 29 μωσεῖ pro Moon 
33 ἐδύνατο pro ἠδύνατο 36 add καὶ ante τίς. 

10:4 ἐκβάλλῃ pro ἐκβάλῃ 7 om ὅτι 8 tr ἦλθον πρὸ ἐμοῦ 
120m τὰ πρόβαταϑ 13 μέλλει pro μέλει 14 0m ὁ" man prim; suppl 
corr 230m τοῦ 33 om σὺ 39 om οὖν 41τ σημεῖον : init σ om 
rubr, suppl corr 42 tr ἐκεῖ πολλοὶ. 

11:7 add αὐτοῦ post μαθηταῖς gomo| tr ὧραι εἰσὶ τε ἀλλὰ 
9γὸ ἀλλ’ 16 σὺν αὐτῷ pro μετ᾽ αὐτοῦ 20 ογ ὁ 210: ἡ 32 ἐγ 
αὐτοῦ εἰς τοὺς πόδας 37 ἐδύνατο pro ἠδύνατο 48 οὕτως pro οὕτω 
51 ἐπροφήτευσεν pro προεφήτευσεν 57 om καὶ". 

12:2 ἀνακειμένων σὺν pro συνανακειμένων 6 ἔμελλεν pro ἔμελεν 
11 αὐτόν pro τὸν Ἰησοῦν τ2 0m 6? 13 συνάντησιν pro ὑπάντησιν | 
ἔλεγον pro ἔκραξον | om © ante βασιλεὺς 14 αὐτῷ pro αὐτὸ τὴ ὅτι 
pro ὅτε τ8 ἤκουσαν pro ἤκουσε 300m Oante Ἰησοῦς 33 ἔμελλεν 
pro ἤμελλεν 34 om ὅτι ante δεῖ 35 ἐν ὑμῖν pro μεθ᾽ ὑμῶν 37 
ἐπίστευσαν pro ἐπίστευον 530 ἐδύναντο pro ἠδύναντο 50 οὕτως pro 
οὕτω. ; 
δ0 


THE TORONTO GOSPELS 21 


13:1 ἦλθεν pro ἐλήλυθεν το om ὑμῖν: 18 add yap post ἐγὼ 
25 add οὕτως post ἐκεῖνος 33 tr ἐγὼ ὑπάγω 34 tr ἵνα καθὼς 
ἠγάπησα ὑμᾶς 380m αὐτῷ ὁ | φωνήσῃ pro φωνήσει. 

14:3 add ἐκεῖ ante καὶ ὑμεῖς 4 om ἐγὼ τῇ om δὲ 22 add καὶ 
ante τί 23 0m ὁ απίο Ἰησοῦς 26 tr διδάξει ὑμᾶς | εἴπω pro εἶπον 
30 om τούτου | εὑρήσει pro οὐκ ἔχει 31 οὕτως pro οὕτω. 

15:6 αὐτὸ pro αὐτὰ | add τὸ ante πῦρ 8 γένησθε pro γενήσεσθε 
τό μείνῃ pro μένῃ 26 add μου post πατρός. 

16:4 add αὐτῶν post ὥρα 7 add ᾿Εγὼ post γὰρ τό, 17 om ἐγὼ 
22 ἕξετε pro ἔχετε 23 ὃ pro ὅσα 33 ἔχετε pro ἔχητε man prim; 
ἔχητε corr. 

17:2 ἔδωκας pro δέδωκας | δώσει pro δώσῃ 6 ἔδωκας pro 
δέδωκας 7 ἔγνωσαν pro ἔγνωκαν ἔδωκάς pro δέδωκάς 8 ἔδωκάς 
pro δέδωκάς τι ᾧ proods 13 ἑαυτοῖς pro αὐτοῖς 20 πάντων τῶν 
πιστευόντων pro τῶν πιστευσόντων 25 add καὶ ante ἡμεῖς. 

18:3 om ὃ 20 οὔ τῇ 24 add οὖν post ἀπέστειλεν 29 add ἔξω 
ante πρὸς 41: δὲ pro οὖνΣ 52 ἔμελλεν pro ἤμελλεν 534 ἀπεκρίνατο 
pro ἀπεκρίθη | ἄλλος σοι εἶπε pro ἄλλοι σοι εἶπον 56 ογι ὁ 400m 
πάλιν. 

19:3 καὶ ἤρχοντο πρὸς αὐτὸν add ante καὶ: 4 καὶ ἐξῆλθε pro 
ἐξῆλθεν οὖν | tr αὐτὸν ὑμῖν 6 add αὐτόν post σταύρωσονΞ τι om 
ot | ἔχεις pro εἶχες 12 ἐκραύγαξον pro ἔκραζον | ἑαυτὸν pro αὑτὸν 
13 τούτων τῶν λόγων pro τοῦτον τὸν λόγον | om τοῦ | γαβαθά pro 
Γαββαθᾶ 16 οὖν pro δὲ | ἤγαγον pro ἀπήγαγον 17 ἑαυτοῦ pro 
αὐτοῦ | τόπον pro Tov? 20 ty ὁ τόπος τῆς πόλεως 25 κλοπᾶ pro 
Κλωπᾶ 27 add ἐκεῖνος post μαθητὴς 310m 34 εὐθέως pro εὐθὺς 
35 tr ἐστιν αὐτοῦ 38 om δὲ post μετὰ | om ὁ ante ᾿Ιωσὴφ 40 add 
ἐν ante ὀθονίοις. 

20:14 om ὁ αγιίο Ἰησοῦς τς tr ἔθηκας αὐτόν 19 add αὐτοῦ post 
μαθηταὶ 21 ἀποστέλλω pro πέμπω 280m ὁ ante Θωμᾶς 20 om 
Θωμᾶ 31 om ὁ ante ᾿Ιησοῦς. 

21:2 om καὶ Θωμᾶς ὁ λεγόμενος Δίδυμος man prim : suppl corr 
mg 5 ἐνέβησαν pro ἀνέβησαν 6 ἴσχυον pro ἴσχυσαν ττ εἰς τὴν 
γῆν pro ἐπὶ τῆς γῆς 14 om αὐτοῦ 18 ἄλλοι σε ζώσουσιν καὶ 
ἀποίσουσιν pro ἄλλος σε ζώσει καὶ οἴσει 20 om δὲ post ἐπιστραφεὶς 
24 add 6 ante καὶ γράψας. 

τέλος τοῦ κατὰ ἰωάννην ἁγίου ἐναγγελίου 
51 


—— so se a ae 


a a a ee χὰ “" 


- 
ΠΟΥ ΨΥ ΨΩ ee a 


A ee Ὗς 
uae Cnt ΤΉΝ 
kay δ, πὰ Ἵ ᾿ 
aig Δ λυ νοι 
νυ." toe nd 
2 { 
᾿ 
ul 
\ 
* 
P 
. 
i 
ι 
᾿ 
. 
} 
" i 
. 


\ ? 
AY 
᾿ 
‘ 
Ι 
᾿ ἁ 
ry 
4 
= 
a‘ 
εν. 
ΓΑ ΧΕΙ 
hos 
Pee 


Fy 


THE LIBRARY 
UNIVERSITY OF CALIFORNIA 
Santa Barbara 


THIS BOOK IS DUE ON THE LAST DATE 
STAMPED BELOW. 


Series 9482 


uc SOUTHERN REG UBRARY FACILITY 


ONAL 
A 001 021 438 Ὡ 
a P + peed ᾿ς 


esnen 


7 


